İkame Araç (Mahrumiyet) Bedeli Nedir?
Trafik kazasında aracı hasar gören kişi, aracının serviste/onarımda kaldığı süre boyunca ondan yararlanamaz. Bu kullanım kaybı, hukukta araç mahrumiyet bedeli veya ikame araç bedeli olarak tazmin edilir. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi yerleşik içtihatlarına göre, mağdur fiilen kiralık araç tutmasa dahi, aracından mahrum kaldığı makul süre için emsal kira bedeli üzerinden tazminat talep edebilir.
İkame Araç Bedeli Nasıl Hesaplanır?
Hesaplama iki temel veriye dayanır: makul onarım süresi (aracın serviste geçirmesi gereken iş günü) ve günlük emsal kira bedeli (aynı segment aracın günlük kiralama ücreti). Formül basitçe: Onarım Süresi (gün) × Günlük İkame Bedeli. Elde edilen tutardan mağdurun kusuru oranında indirim yapılır. Onarımın makul süreyi aşan kısmı (servis ihmali vb.) genellikle tazminata dahil edilmez.
İkame Araç Hakkının Şartları
- Kazada karşı tarafın kusurlu olması (kendi kusurunuz oranında indirim yapılır).
- Aracın fiilen kullanılamaz/onarımda olması.
- Onarım süresinin makul ve belgelenebilir olması (servis kaydı, ekspertiz).
- Talebin 2 yıllık zamanaşımı süresi içinde yapılması (KTK m.109).
Değer Kaybı ile İkame Araç Bedeli Farkı
Bunlar ayrı tazminat kalemleridir ve birlikte talep edilebilir. Değer kaybı, hasar onarılsa bile aracın ikinci el piyasa değerindeki kalıcı düşüştür. İkame araç bedeli ise aracın kullanılamadığı dönemdeki geçici kullanım kaybıdır. Değer kaybının ayrıntılı ve güncel (2026 Baz Katsayı %19) hesabı için ayrı aracımızı kullanabilirsiniz: Araç Değer Kaybı Hesaplama.
Hangi Kanunlara Dayanır?
Maddi zararın tazmini TBK m.49 ve m.50 (haksız fiil), zorunlu trafik sigortasının sorumluluğu 2918 sayılı KTK m.85 kapsamındadır. Sigortacıya karşı taleplerde KTK m.109 uyarınca 2 yıllık özel zamanaşımı uygulanır. Uyuşmazlıkta Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvuru hızlı bir çözüm yoludur.
Önemli: Bu araç bilgilendirme amaçlıdır. Kesin tutar, makul onarım süresi ve emsal kira bedelini belirleyen ekspertiz/bilirkişi raporu ile ortaya çıkar.
Sıkça Sorulan Sorular
İkame araç (mahrumiyet) bedeli nasıl hesaplanır?
İkame araç bedeli; aracın fiilen kullanılamadığı makul onarım süresi (gün) ile aynı segment aracın günlük emsal kira bedelinin çarpımıyla hesaplanır. Elde edilen tutardan mağdurun kusuru oranında indirim yapılır. Onarımın makul süreyi aşan kısmı tazminata dahil edilmez.
İkame araç için fiilen kiralık araç tutmam şart mı?
Hayır. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi yerleşik içtihatlarına göre, mağdur fiilen kiralık araç tutmasa dahi aracından mahrum kaldığı makul süre için emsal kira bedeli üzerinden mahrumiyet tazminatı talep edebilir. Fatura ibrazı zorunlu değildir.
Mahrumiyet bedelini sigorta mı öder?
Karşı tarafın zorunlu trafik sigortası (ZMSS), kusuru oranında maddi zararları teminat limiti dahilinde öder (KTK m.85). Standart kasko kural olarak mahrumiyet bedelini ve değer kaybını ödemez; bu kalemler kusurlu sürücüden veya onun trafik sigortasından talep edilir.
İkame araç bedeli ile araç değer kaybı aynı şey mi?
Hayır, ayrı kalemlerdir ve birlikte talep edilebilir. İkame araç bedeli, aracın onarımda olduğu dönemdeki geçici kullanım kaybıdır. Değer kaybı ise hasar onarılsa bile aracın ikinci el piyasa değerindeki kalıcı düşüştür. Değer kaybının ayrıntılı hesabı için ayrı aracımızı kullanabilirsiniz.
Onarım süresi tartışmalıysa ne olur?
Makul onarım süresi; servis kayıtları, parça temin süreleri ve ekspertiz/bilirkişi değerlendirmesiyle belirlenir. Servisin ihmalinden kaynaklanan gecikmeler genellikle kusurlu tarafa yüklenmez. Uyuşmazlıkta Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkeme bilirkişisi süreyi takdir eder.
Mahrumiyet bedeli talebinin zamanaşımı ne kadar?
Sigortacıya karşı taleplerde KTK m.109 uyarınca 2 yıllık özel zamanaşımı uygulanır. Kusurlu sürücüye karşı açılacak haksız fiil davasında TBK m.72 gereği zararın ve failin öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her hâlde 10 yıllık süre geçerlidir.